Η ντομάτα στην Ελλάδα. Πώς ήρθε;

Πώς ήρθε η ντομάτα στην Ελλάδα;

ΠΩΣ ΗΡΘΕ Η ΝΤΟΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ | ΠΟΤΕ ΗΡΘΕ Η ΝΤΟΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ντομάτα (Solanum lycopersicum) είναι ίσως το βασικότερο λαχανικό της μεσογείου, όμως δεν είναι μεσογειακό φυτό. Επίσης δεν είναι ευρωπαϊκό και ούτε, όπως είναι αναμενόμενο, ελληνικό, αν και καλλιεργείται κατά κόρον στην Ελλάδα. Σαν φυτό όμως πότε ήρθε στην Ελλάδα και πώς;

Η ντομάτα ήρθε στην Ελλάδα, από το 1800 έως το 1830

Το όνομα της ντομάτας, προέρχεται από τη λέξη tomatl (τομάτλ) της Nahuatl (Ναουάτλ) διαλέκτου των Αζτέκων και καταναλώνεται σαν νωπό λαχανικό, επεξεργασμένη ή κονσέρβα, προστίθεται στο φαγητό και γίνεται σάλτσα. Η τοματοκαλλιέργεια είναι μια από τις πιο σημαντικές καλλιέργειες στην Ελλάδα και οι Έλληνες, σύμφωνα με τα στατιστικά καταναλώνουν την περισσότερη ντομάτα στην Ευρώπη!

Από που προέρχεται η ντομάτα και που καλλιεργήθηκε πρώτη φορά

Τόπος καταγωγής της ντομάτας θεωρείται το Περού και οι Άνδεις. Ακόμα και σήμερα φυτρώνουν στην περιοχή άγριες ποικιλίες ντομάτας. Από εκεί η ντομάτα μεταφέρθηκε με φυσικό τρόπο στο Μεξικό. Η ντομάτα καλλιεργήθηκε αρχικά στην Κεντρική Αμερική (στο Μεξικό), γύρω στο 700 μ.χ., από τους Αζτέκους. Η απόδοση της λέξης tomatl στα ελληνικά, είναι "πρησμένα φρούτα".

Πώς η ντομάτα ήρθε στην Ευρώπη

Το 1520 κονκισταντόρ Φερνάντο Κορτέζ τις είδε στο Μεξικό και τις έστειλε στη Σεβίλλη της Ισπανίας. Ίσως η πρώτη επαφή Ευρωπαίων με την ντομάτα να έγινε νωρίτερα, από τον Χριστόφορο Κολόμβο. Στην Ιταλία ονομάστηκαν pomodoro, δηλαδή "χρυσά μήλα", επειδή ήταν κίτρινες και είχαν το σχήμα ενός μικροσκοπικού αχλαδιού, ή "χρυσόμηλα" όπως ήταν η πρώτη ονομασία τους στην Ελλάδα. Οι πρώτες αναφορές της τομάτας σε γραπτά ιταλικά κείμενα έγιναν γύρω στο 1540. Η ντομάτα στην άγρια μορφή της παράγει μικρά μούρα. Μια όμως ποικιλία από αυτές που ήρθαν στην Ευρώπη έδινε μεγάλους καρπούς. Οι Αζτέκοι ήδη είχαν δημιουργήσει ποικιλίες ντομάτας με αυτούς τους καρπούς.

Η ντομάτα σαν δηλητηριώδες φυτό και η απενοχοποίηση της

Η ντομάτα αρχικά θεωρήθηκε δηλητηριώδης, λόγω της ομοιότητας της με την Μπελαντόνα, ένα φυτό γνωστό και στους αρχαίους Έλληνες για τις φαρμακευτικές και ψυχότροπες ιδιότητες τους. Επίσης αλλοίωνε τα τότε μαγειρικά σκεύη κατά το μαγείρεμα της με αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση. Τη ντομάτα απενοχοποίησε το 1820 ο Ρόμπερτ Τζόνσον, όπου συγκέντρωσε σπόρους ντομάτας από διαφορετικές ποικιλίες και παρότρυνε τους Αμερικανούς γεωργούς να την καλλιεργήσουν. Για να αναιρέσει τις φήμες για δηλητηρίαση ο Τζόνσον κατανάλωσε τις ντομάτες που είχε σε ένα καλάθι, έξω από το δικαστήριο του New Jersey.

Πότε και πώς ήρθε η ντομάτα στην Ελλάδα

Η ντομάτα ήρθε στην Ελλάδα στις αρχές του 19ου αιώνα, από το 1800 έως το 1830, με επικρατέστερη χρονολογία το 1818. Μεταφέρθηκε στην Αθήνα από τον ηγούμενο ενός καθολικού μοναστηριού.

Αν και η ντομάτα δεν είναι ελληνικό ή ευρωπαϊκό φυτό, βρήκε την θέση της στην μεσογειακή κουζίνα και διατροφή. Οι Ιταλοί καθώς και οι Έλληνες την διάλεξαν για την γεύση της και το χρώμα της και την έκαναν ίσως το βασικότερο λαχανικό τους.

Πηγή:

https://www.uvm.edu/extension/news/history-tomatoes, https://www.itrofi.gr/diatrofi/istoria/article/421/i-endiaferoysa-istoria-tis-tomatas

Η ντομάτα στην Ελλάδα. Πότε ήρθε; https://greenklishbooks.blogspot.com/2021/11/pote-irthe-i-ntomata-stin-ellada.html