Ποιες είναι οι 24 Ἀθῆνες;

Πόσες Αθήνες υπάρχουν στο κόσμο και πόσες στην (αρχαία) Ελλάδα;

Τι σημαίνει Αθήνα; Γιατί ο πληθυντικός της λέξης ήταν «παράνομος» για κάποιο διάστημα και πόσες Αθήνες υπάρχουν σε όλο τον κόσμο; Στην Ελλάδα πόσες Αθήνες υπάρχουν; Σε αυτό το άρθρο των greenklish books (και άρθρα) θα παρουσιάσουμε πληροφορίες για την Αθήνα, τους αρχαίους Αθηναίους, την προέλευση της λέξης Αθήνα, αλλά και πόσες πόλεις με το όνομα Αθήνα υπάρχουν στον κόσμο.

Η Αθήνα, Ἀθῆναι (Αθήνες) στην αττική διάλεκτο (Ποια είναι η αττική διάλεκτος;) ήταν πόλη-κράτος της αρχαίας Ελλάδας και μια από τις πιο γνωστές και σημαντικές πόλεις του αρχαίου κόσμου. Οριακά οι Αθήνες ταυτίζονται με τον νομό Αττικής και συνόρευαν στα βόρεια με τη Βοιωτία (Βοιωτούς στην ουσία) και στα δυτικά με τα Μέγαρα (Μεγαρείς). Η Αθήνα (οι Αθηναίοι) είχαν ισχυρό ναυτικό και πολλές αποικίες στα νησιά του Αιγαίου και τα παράλια της Μ. Ασίας.

Πόσες Αθήνες υπάρχουν στον κόσμο;

Καταγωγή Αθηναίων

Οι Αθηναίοι ήταν ιωνικής καταγωγής και αυτόχθονες (δήλωναν αυτόχθονες. Στην Αθήνα κατέβηκαν και οι Δωριείς την 2η χιλιετία π.Χ. Η Αθήνα για τους Ίωνες θεωρούταν Μητρόπολη). Η Αθήνα κατοικείται από τη μυκηναϊκή περίοδο (δηλαδή μεταξύ 1600-1100 π.Χ. Μυκηναϊκή γραφή: ). Η Αθήνα αποτελούσε επίσης μεταναστευτικό κόμβο της εποχής.

Η αττική διάλεκτος

Οι Αθηναίοι μιλούσαν ιωνικά (σαν Ίωνες) και στην Αθήνα δημιουργήθηκε η αττική διάλεκτος που ξεχωρίζει από την ιωνική και αποτέλεσε το κύριο εκφραστικό μέσο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Πόσες Αθήνες υπάρχουν στην Ελλάδα

Οι αρχαίες Αθήνες είχαν την εποχή του Κλεισθένη (508 π.Χ) περίπου 139 δήμους, οι οποίοι κατανέμονταν σε 10 φυλές. Οι αρχικοί αυτοί δήμοι (κλεισθενικοί) ήταν και η βάση της Αθηναϊκής δημοκρατίας. Οι δήμοι των Αθηνών χωρίστηκαν σε 3 περιφέρειες, το Άστυ, τα Μεσόγεια και την Παραλία. Γνωστοί και σημαντικοί δήμοι ήταν ο Χολαργός, οι Αχαρνές, η Κηφισιά, το Χαλάνδρι (Φλύα), το Μαρούσι (Άθμονον) και η Ελευσίνα.

Οι 24 κίβδηλοι δήμοι

Ο John S. Trail υποδεικνύει ότι 24 δήμοι των Αθηνών έχουν... λάθος όνομα, λόγω λαθών και παρερμηνειών και μπορεί να απέχουν κατά πολύ από τις αρχικές ονομασίες των κλεισθενικών δήμων.

Η λέξη δήμος και η καθομιλουμένη

Η λέξη δήμος ενώ αρχικά είχε την σημασία που έχει και σήμερα, δεν σήμαινε πάντα το ίδιο και την περίοδο του Βυζαντίου η λέξη δήμος σήμαινε τις τέσσερις ομάδες του ιπποδρόμου. Αργότερα ο όρος ξαναπήρε την κανονική του σημασία. 

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν ανθολογίες με λάθη και ολισθήματα που μπορεί να πέσει κάποιος χρήστης της γλώσσας. Η παραπάνω όμως λέξη δείχνει πως ή έννοια του λάθος στη χρήση της γλώσσας είναι σχετική.

Επίσης από τα πιο γνωστά «λάθη» είναι το ρήμα «νομίζω» και ο επιρρηματικός προσδιορισμός «καταρχήν». Στην καθομιλουμένη, το «νομίζω» σημαίνει «έχω την εντύπωση» και όχι την ίσως τυπική της σημασία ότι «είμαι σίγουρος». Επίσης το «καταρχήν» είναι ένα μεταφραστικό δάνειο που συνήθως παίρνει τη θέση του ελληνικού «κατ' αρχάς», που σημαίνει «στην αρχή, στις αρχές».

Η λέξη «καθομιλουμένη» είναι ένα λόγιο δάνειο της ελληνικής που είναι η θηλυκή μετοχή του «καθομιλοῦμαι» που σημαίνει «συνηθίζομαι». Η λέξη αυτή χρησιμοποιείται για να δηλώσει την κοινή χρήση μιας λέξης ή στα αρχαία πως έχει κερδίσει την εύνοια.

Δεν είναι τυχαίο πως οι ομιλητές όταν φτάσουν σε κάποιο τέτοιο δίλημμα λες εμφανίζουν μια παύση στο ρυθμό της γλώσσας, σαν κάποιος να λέει ένα γλωσσοδέτη. Αυτό το βλέπω συχνά στην χρήση του «κατ' αρχάς» στην αρχή της πρότασης. Φαίνεται πως έχει επικρατήσει κάποιος φόβος να μην κάνει κάποιος κάποιο από τα παραπάνω λάθη, τα οποία έχουν γίνει κάτι σαν τάση στο διαδίκτυο. Η καθομιλουμένη όμως, μπορεί να θεωρηθεί λάθος;

Οι 24 Αθήνες

Εκτός από την Αττική (που στην ουσία είναι τα όρια των αρχαίων Αθηνών) Αθήνα, περιέχουν και άλλες χώρες στον κόσμο. Αυτές είναι 24 (μπορεί να είναι και παραπάνω) και οι περισσότερες βρίσκονται στις ΗΠΑ. Αυτές είναι οι εξής (από Athens Voice https://www.athensvoice.gr/life/life-in-athens/7514/oi-alles-athines-toy-kosmoy/): 

1. Αθήνα, Αττική, Ελλάδα
2. Athens Alabama, ΗΠΑ
3. Athens Arkansas, ΗΠΑ
4. Athens California, ΗΠΑ
5. Athens Ohio, ΗΠΑ
6. Athens Georgia, ΗΠΑ
7. Athens Illinois, ΗΠΑ
8. Athens Indiana, ΗΠΑ 
9. Athens Kansas, ΗΠΑ
10. Athens Lexington Kentucky, ΗΠΑ 
11. Athens Louisiana, ΗΠΑ
12. Athens Somerset Maine, ΗΠΑ
13. Athens Calhoun Michigan, ΗΠΑ
14. Athens Mississippi, ΗΠΑ
15. Athens Missouri, ΗΠΑ
16. Athens New York, ΗΠΑ
17. Athens Ohio, ΗΠΑ
18. Athens Pennsylvania, ΗΠΑ
19. Athens Tennessee, ΗΠΑ
20. Athens Texas, ΗΠΑ
21. Athens Vermont, ΗΠΑ
22. Athens West Virginia, ΗΠΑ
23. Athens Wisconsin, ΗΠΑ
24. Athens Ontario, Καναδάς
25. Athenstedt, Saxony-Anhalt, Γερμανία

-Γιατί 25; Είναι και η κανονική Αθήνα στην λίστα.

Γιατί Αττική;

Η Αττική είναι περιοχή της Ελλάδας και νομός, στο οποίο βρίσκεται η πρωτεύουσα Αθήνα. Η λέξη Αττική πιθανόν προέρχεται από την λέξη ακτή, λόγω της γεωγραφίας της Αττικής. Από την άλλη μπορεί να συνδέεται και με τον μυθικό βασιλιά Ακταίο (Ακταία>Ακτική>Αττική).

Γιατί Αθήνα και όχι Αθήνες (Αθήναι)

Η ονομασία της Αθήνας σαν Αθήναι που είναι ο πληθυντικός της Αθήνας (Αθήνη), προέρχεται όπως είδαμε και πιο πάνω από την αρχαία Ελλάδα που κάποιες πόλεις κράτη αναφέρονται στον πληθυντικό για να φανεί η συλλογικότητα των κατοίκων και η σύνθεση των δήμων. Αθήνες: Δηλαδή οι 139 δήμοι της αρχαίας Αθήνας.

Αν και σήμερα χρησιμοποιείται κατά κόρον η λέξη Αθήνα, η λέξη Αθήναι διατηρήθηκε για μεγάλο διάστημα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως λέμε και το κέντρο των Αθηνών και όχι μόνο της Αθήνας. Επίσης η αγγλική λέξη (και διεθνής) για την Αθήνα είναι η Athens που σημαίνει ακριβώς αυτό: Οι Αθήνες. Στον πληθυντικό επίσης ήταν και άλλες πόλεις όπως οι Θήβες (Θῆβαι) και οι Μυκήνες (Μυκῆναι).

Το όνομα των Αθηνών το μεσαίωνα έγινε Αθήνα, από Αθήνες, αλλά παρέμεινε άτυπα μέχρι την κατάργηση της καθαρεύουσας (γλωσσικό ζήτημα)

Αθήνη

Ἀθήνη>Ιωνικός τύπος του Ἀθάνᾱ>Δωρικός τύπος του Ἀθηνᾶ. Αθήνη είναι η Αθηνά και η Αθήνα (Το όνομα της Αθήνας προέρχεται από το όνομα της Αθηνάς).

Αθήναι - Η αρχαία Αθήνα ή η Αττική ως πόλη κράτος. Η Αθήνα είναι πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους από το 1834 (1833 ήρθε ο Όθωνας στην Ελλάδα). Η (ξεκίνησε) Αθήνα ξεκίνησε από οικισμός πάνω στην Ακρόπολη τον 6ο αιώνα π.Χ. και έγινε μια ισχυρή πόλη κράτος με λιμάνι το Φάληρο αρχικά και μετέπειτα τον Πειραιά. 

Τι σημαίνει δήμος;

Ο δήμος σαν λέξη σημαίνει το σύνολο των πολιτών μιας περιοχής και δεν έχει να κάνει με τη γεωγραφική οριοθέτηση μιας πόλης. Στην αρχαία Ελλάδα ο δήμος ήταν υποδιαίρεση μιας φυλής στην Αττική και οι κάτοικοι ονομάζονταν σύμφωνα με το δήμο τους, πχ Σόλων ο Αθηναίος. Ο δήμος των Αθηναίων που είναι διοικητικά ο δήμος της Αθήνας, αντιπροσωπεύει ακριβώς αυτό, ότι ο δήμος έχει να κάνει με υποδιαίρεση φυλής (κλεισθενικής).

Εσείς τι λέτε; Γνωρίζατε πως υπάρχουν 24 τουλάχιστον περιοχές με το όνομα της Αθήνας σε όλο τον κόσμο;

Δείτε επίσης πληροφορίες για την αττική διάλεκτο και γιατί η θάλαττα είναι «αλμυρή»