Πώς ήρθε το «τροποποιημένο» άρθρο για την ιστορία της ντομάτας;

Πώς ήρθε η ντομάτα στην Ελλάδα;

Η ντομάτα αποτελεί ίσως το κυριότερο συστατικό της μεσογειακής, αλλά και της ελληνικής διατροφής. Καταναλώνεται με πολλούς τρόπους: Ωμή, σε σαλάτες, επεξεργασμένη σε πάστα, κονσέρβα, μαγειρεμένη σαν σάλτσα ή δίνει χρώμα και γεύση στο φαγητό. Οι Έλληνες καταναλώνουν την περισσότερη ντομάτα στην Ευρώπη και η καλλιέργεια της ντομάτας είναι από τις πιο σημαντικές στην Ελλάδα, μαζί με την πατάτα.

Η πρωτότυπη εικόνα του άρθρου,
που επεξεργάστηκε στο πρόγραμμα της «ζωγραφικής»! 

Πότε ήρθε η ντομάτα στην Ελλάδα

Η ντομάτα, όμως δεν είναι ελληνική και δεν υπήρχε ούτε στην αρχαία Ελλάδα ή αργότερα, για παράδειγμα στο Βυζάντιο. Ήρθε στην Ελλάδα στις αρχές του 19ου αιώνα. Από που προέρχεται η ντομάτα, πότε έφτασε στην Ευρώπη και πώς ήρθε στην Ελλάδα;

Από που κατάγεται η ντομάτα

Τόπος καταγωγής της ντομάτας θεωρείται το Περού και η γύρω περιοχή των Άνδεων. Ακόμα και σήμερα εκεί φυτρώνουν άγριες ποικιλίες της. Από εκεί η ντομάτα μεταφέρθηκε με φυσικό τρόπο στο Μεξικό.

Που καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά;

Η ντομάτα καλλιεργήθηκε αρχικά στην Νότια Αμερική (γύρω στο 700 μ.Χ.), στην περιοχή του Περού, στις Άνδεις, από τους Ίνκας και από τους Αζτέκους (στο Μεξικό). Η ντομάτα (ή τομάτα) σαν λέξη είναι ένα -γλωσσικά- έμμεσο δάνειο της λέξης tomate από τα ισπανικά που προέρχεται από την λέξη «xitomatl» της «Nahuatl», μιας διαλέκτου των Αζτέκων και σημαίνει «πρησμένα φρούτα»

Από τις Άνδεις στη Νάπολη

Το 1520 κονκισταντόρ Ερνάν Κορτέζ τις είδε στην Κεντρική Αμερική και τις έστειλε στην Ισπανία. Από εκεί έφτασαν στην Ιταλία και ονομάστηκαν pomodoro (pomo d' oro), δηλαδή «χρυσά μήλα», αφού ήταν ήταν κίτρινες, ή «χρυσόμηλα» όπως είναι η ονομασία τους στα ελληνικά. Χρυσόμηλο ενδέχεται να είναι και η πρώτη τους ονομασία στην Ελλάδα. Η πρώτη αναφορά της ντομάτας σε γραπτά κείμενα έγινε το 1544 στην Νάπολη.

Η ντομάτα αρχικά αντιμετωπίστηκε με καχυποψία στην Ευρώπη, λόγω της ομοιότητας της με το συγγενικό της είδος «Μπελαντόνα» -ένα φαρμακευτικό φυτό γνωστό και στους αρχαίους Έλληνες- και του φόβου δηλητηρίασης.

Τη ντομάτα απενοχοποίησε γύρω στο 1820 ο Ρόμπερτ Τζόνσον, όπου συγκέντρωσε σπόρους ντομάτας από όλο τον κόσμο και παρότρυνε τους Αμερικανούς γεωργούς να την καλλιεργήσουν. Για να αντικρούσει τις φήμες για δηλητηρίαση μετά από κατανάλωση ντομάτας, ο Τζόνσον έφαγε ένα καλάθι ντομάτες έξω από το δικαστήριο του New Jersey.

Η ντομάτα στην Ελλάδα. πώς ήρθε;

Στην Ελλάδα η πρώτη καταγραφή της ντομάτας έγινε το 1818, αλλά προφανώς ήρθε νωρίτερα σαν καλλωπιστικό φυτό. Η ντομάτα ήρθε στην Αθήνα (στην Πλάκα) το 1815 από την Ιταλία και ενδεχομένως καθιερώθηκε σαν λαχανικό το 1838 από τον Όθωνα.

Η ντομάτα ήταν κίτρινη;

Η ντομάτα στην άγρια μορφή της βγάζει μικρά μούρα. Μια από τις ποικιλίες της ντομάτας ήρθε στην Ιταλία και έφτασε στα χέρια του Πέτρο Μαθιόλλι. Αυτή ήταν κίτρινη και μικρή. Ενώ άλλες μεγαλόκαρπες ποικιλίες υπήρχαν ήδη στην Ισπανία και ήταν κόκκινες. Οι Αζτέκοι φαίνεται πώς ήδη είχαν δημιουργήσει ποικιλίες με μεγάλους κόκκινους καρπούς.

Συμπέρασμα;

Η ντομάτα αν και δεν είναι ελληνική βρήκε σαν λαχανικό την θέση της στην μεσογειακή κουζίνα και διατροφή. Παίζει μεγάλο ρόλο στην ιταλική, αλλά και στην ελληνική. Αφού και οι Έλληνες την προτίμησαν για τη γεύση και το χρώμα της και την έκαναν βασικό στοιχείο της ελληνικής διατροφής.

Εσείς τι λέτε; Γνωρίζατε την ιστορία της ντομάτας; 

Γιατί γράφτηκε το «τροποποιημένο» άρθρο

Η πρώτη μορφή του άρθρου αυτού γράφτηκε και αναρτήθηκε στα greenklish books το Νοέμβριο του 2021. Το άρθρο εκείνο περιέχει τις ίδιες περίπου πληροφορίες, αλλά και ορισμένες βασικές ασάφειες, οι οποίες προστέθηκαν στη διόρθωση του!

Η ιστορία της ντομάτας αν και πολύ ενδιαφέρουσα και κομβική και για την κουζίνα και τον πολιτισμό της Ευρώπης δεν ακολουθεί την κύρια ευρωπαϊκή ιστορία, λόγω των ελλιπών πηγών. Όταν έφτασε η ντομάτα στην Ισπανία κανείς δεν φανταζόταν πως θα άλλαζε ιστορία της διατροφής και θα αποτελούσε εντέλει ένα τόσο κοσμοπολίτικο φυτό που πλέον αφορά την παγκόσμια διατροφή, της οποίας οι σπόροι υπάρχουν πλέον μέχρι και στον διαστημικό σταθμό.

Όπως είπαμε και παραπάνω η ιστορία της ντομάτας είναι σε ορισμένα σημεία «ρευστή» και σχετικά θολή, εκτός από τις ανακρίβειες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο - έχουμε υπάρξει και εμείς μέρος του θέματος αυτού- που συντελούν περισσότερο στη δυσκολία δημιουργίας μιας πλήρης εικόνα. Αν και το τελευταίο διάστημα τα πράγματα είναι σαφώς καλύτερα.

Για να δείτε το πρωτότυπο άρθρο, κάντε κλικ εδώ.