Γιατί η «θάλαττα» είναι αλμυρή; | Η Αττική διάλεκτος.
Γιατί η «θάλαττα» είναι «αλμυρή»;
Το εύνασμα για αυτό το άρθρο ήταν η λέξη θάλασσα. Η λέξη θάλασσα αναφέρεται και σαν θάλαττα (είναι ο αττικός της τύπος). Στην έρευνα που έκανα για τη λέξη θάλαττα έπεσα σε ένα άρθρο που έλεγε γιατί η θάλασσα είναι αλμυρή. Με το στοιχείο πως η θάλαττα είναι αττική διάλεκτος, το άρθρο ρωτάει γιατί η θάλαττα σαν αττική διάλεκτος είναι «αλμυρή», δηλαδή πιο απαιτητική. Μετά πρόσθεσα και τα στοιχεία για τη θάλασσα ώστε το άρθρο να είναι πιο πλήρες, δηλαδή να απαντά και στην κανονική ερώτηση.
 |
| Γιατί η Αττική διάλεκτος είναι «αλμυρή» (εννοώντας δύσκολη, που δεν είναι απλά απαντά στο λογοπαίγνιο με τη θάλαττα). |
Η λέξη «θάλαττα»
Η λέξη θάλασσα ή θάλαττα στον αττικό της τύπο προέρχεται από το ρήμα θάλλω που σημαίνει βλασταίνω, ανθίζω, ή ευημερώ και φαίνεται πως υποδηλώνει την ευημερούσα φύση της θάλασσας.
Γιατί η θάλασσα είναι αλμυρή
Η βροχή δεν είναι μόνο καθαρό νερό αλλά και CO2 (διοξείδιο του άνθρακα) σε μικρές ποσότητες που απορροφά από την ατμόσφαιρα. Με αυτό τον τρόπο γίνεται λίγο όξινη. Η οξύτητα αυτή διαβρώνει βράχους και μεταφέρει τα μεταλλικά στοιχεία (ιόντα) με χειμάρρους και ποτάμια στη θάλασσα. Από αυτά τα ιόντα κάποια απορροφώνται και κάποια παραμένουν στο νερό. Τα ιόντα που υπάρχουν στη θάλασσα είναι νάτριο και χλωριούχα ιόντα, δηλαδή τα στοιχεία του μαγειρικού αλατιού (που προέρχεται από τη θάλασσα).
Πηγές ιόντων είναι επίσης θαλάσσια ηφαίστεια, γεωθερμικές πηγές και ο αέρας που μεταφέρει σωματίδια από την ξηρά. https://www.protothema.gr/afieromata/pagkosmia-mera-nerou/article/664103/giati-i-thalassa-einai-almuri/
Θάλαττα και Ξενοφών
Όταν οι Μύριοι του Ξενοφώντα αντίκρισαν από το όρος Θήχη (Μαντούρ) την θάλασσα, φώναξαν: «Θάλαττα, Θάλαττα!», η θάλασσα ήταν του Ευξείνου Πόντου και σήμαινε πως είχαν φτάσει στην ελληνική επικράτεια.
Οι Μύριοι ήταν μισθοφόροι στο εκστρατευτικό στρατό του σατράπη Κύρου. Ο Κύρος επαναστάτησε το 401 π.Χ. εναντίον του αδελφού του Αρταξέρξη, για να του πάρει το θρόνο. Με τον Κύρο πολεμούσαν 13.000 Έλληνες μισθοφόροι με τον Σπαρτιάτη Κλέαρχο επικεφαλής. https://www.alexpolisonline.com/2019/05/blog-post_11.html
Η Αττική διάλεκτος
Η Αττική διάλεκτος ή «κλασσική» ελληνική μιλιόταν στην Αθήνα τον 5ο αι π.Χ. και είναι η βάση για την κοινή ελληνική, είναι η γλώσσα της φιλοσοφίας (Πλάτων), της ρητορικής και της ιστοριογραφίας (Θουκυδίδης) και αποτελεί τη ρίζα της νέας ελληνικής. Στοιχεία της είναι η διατήρηση του μακρού «α» μετά από «ρ,ι,ε», η χρήση του «ττ», αντί «σσ» (θάλαττα, αντί θάλασσα) και «ρρ», αντί «ρσ» (σε σχέση με την ιωνική)
 |
| Γιατί η «θάλαττα» είναι αλμυρή; Γιατί η Αττική διάλεκτος είναι «αλμυρή» (δύσκολη;) |
Η Αττική διάλεκτος ανήκει στην Αττικο-ιωνική ομάδα και έχει γλωσσική συγγένεια με την Ιωνική. Καθιερώθηκε λόγω της πολιτικής και πολιτιστικής θέσης της Αθήνας και μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου έγινε Lingua Franca δηλαδή κοινή γλώσσα του ελληνιστικού κόσμου. Είναι η βάση της νέας ελληνικής. Επίσης έχει κάποιες διαφορές με τις δυτικές διαλέκτους, όπως η δωρική. Το νεοελληνικό «έχουν» είναι «ἔχουσι(ν)» στην αττική και «ἔχοντι» στη Δωρική. Η λέξη «μέσος» της Αττικής γίνεται «μέσσος» στην Ιωνική (διπλά σύμφωνα), ο «οἶκος» στην Αττική είναι «Fοῖκος» στη Δωρική (Απαλοιφή του F: Δίγαμμα).
Γιατί η «θάλαττα» είναι «αλμυρή»;
Η Αττική διάλεκτος (και σε προέκταση τα κοινά αρχαία ελληνικά) που αποτελεί βάση της αρχαίας ελληνικής και της νέας, είναι ενδεχομένως δύσκολη (ή «αλμυρή») για κάποιον που χρησιμοποιεί τα νέα ελληνικά μεν, αλλά δεν την γνωρίζει (για τα αρχαία ελληνικά). Αυτό γίνεται γιατί είναι μια εξαιρετικά εξελιγμένη μορφή των αρχαίων ελληνικών, τυποποιημένη, με πολύπλοκη γραμματική και συντακτικό σε σύγκριση με την κοινή ελληνιστική και τα νέα ελληνικά.
Η Αττική διάλεκτος θεωρείται δύσκολη γιατί έχει πολύπλοκο σύστημα κλίσης και ρημάτων με ανώμαλα και αρχαϊκούς τύπους, γίνεται συχνή χρήση της ευκτικής έγκλισης, για έκφραση ευχής ή υποθετικών καταστάσεων, ο δυϊκός αριθμός που μετρά δύο πράγματα (τῷ ὀφθαλμῷ - τα δύο μάτια), προσθέτοντας κλίση, έχει σύνθετο συντακτικό με πολλές μετοχές, απαρέμφατα και δευτερεύουσες προτάσεις, με ευέλικτη σειρά λέξεων και συνηρημένα ρήματα και ουσιαστικά που κάνουν την κλίση λιγότερο προβλέψιμη και οδηγούν σε λάθη (πληροί - πληρεί),χρησιμοποιεί λέξεις που δεν υπάρχουν σε άλλες διαλέκτους (θάλαττα) και μόρια όπως δε, τε, ουν.
Σχόλια