Τι δεν ξέρατε για το καρπούζι! - Μέρος Α'.

Όσα δεν ξέρατε για το καρπούζι.

Το καρπούζι είναι γνωστό για τη γλυκιά του γεύση, το κόκκινο χρώμα, τον πράσινο φλοιό του και τη μεγάλη περιεκτικότητα του σε νερό που το κάνει ιδανικό φρούτο για το καλοκαίρι. Ήταν όμως πάντα έτσι; Σε αυτό το άρθρο των greenklish books θα παρουσιάσουμε πληροφορίες για το καρπούζι που ίσως δεν γνωρίζατε. 

Τι δεν ξέρατε για το καρπούζι;

Το καρπούζι είναι ένα μούρο που δεν ήταν πάντα μεγάλο, κόκκινο και με γλυκιά γεύση. Κάτι δηλαδή παρόμοιο με την ντομάτα. Το όνομα του λέγεται πως είναι είναι προϊόν «ομοιότητας» ή παρεξήγησης αλλά και η προέλευση του δεν ήταν κάτι προφανές αρχικά. Το καρπούζι καταναλώθηκε αρχικά για διαφορετικό λόγο και σαν φρούτο πέρασε από διάφορα στάδια μέχρι να πάρει τη σημερινή του μορφή.

Το καρπούζι βοτανικά είναι «μούρο» ή «ρώγα»

Το καρπούζι πέρα από το χρώμα του έχει και κάποιες άλλες ομοιότητες με την ντομάτα. Για τη βοτανική το καρπούζι είναι φρούτο και ειδικότερα μούρο (berry στα αγγλικά ή ράγα/ρώγα στα ελληνικά), όπως και η ντομάτα.Το καρπούζι ανήκει στα Κολοκυνθώδη - Κολοκυνθοειδή ή Cucurbitaceae στα οποία ανήκουν και το αγγούρι, το κολοκύθι και το πεπόνι.

Λέγοντας «μούρο» στη βοτανική εννοούμε ένα σαρκώδη καρπό (φρούτο) που περιέχει μια ωοθήκη και πολλούς σπόρους. Άλλωστε και το pepo στην διωνυμική ονομασία του κολοκυθιού Cucurbita pepo, αυτό ακριβώς σημαίνει, δηλαδή μούρο με σπόρους.

Η παρεξήγηση γύρω από το όνομα του

Αν και η βοτανική ονομασία του καρπουζιού είναι Citrullus lanatus στην ουσία το καρπούζι δεν είναι ούτε «κίτρουλλος» δηλαδή μικρό εσπεριδοειδές, αφού η φλούδα του δεν είναι ξινή και ούτε και «εριώδες», δηλαδή τριχωτό. Αυτό οφείλεται σε μία παρανόηση που έχει να κάνει με το είδος Citrullus amarus («κιτροπέπονο»), όπου το καρπούζι θεωρήθηκε και ταυτοποιήθηκε σαν συγγενικό του είδος. Για περισσότερα δείτε εδώ.

Το καρπούζι δεν ήταν πάντα γλυκό

Αν και το καρπούζι είναι φρούτο δεν ήταν πάντα γλυκό, αφού όπως είπαμε η λέξη καρπός (στα λατινικά frutto και στα αγγλικά fruit, όπως και στα ελληνικά σαν άμεσο δάνειο «φρούτο») έχει να κάνει με βοτανικά χαρακτηριστικά και όχι όπως έχει επικρατήσει με τη γλυκύτητα.

Το καρπούζι αρχικά είχε πολλούς σπόρους και σκληρή πράσινη σάρκα. Το καρπούζι ήταν ελκυστικό για την περιεκτικότητα του σε νερό (που φτάνει στο 92%) και όχι επειδή ήταν γλυκό, αφού όπως είπαμε πιο πάνω δεν ήταν.

Η προέλευση του καρπουζιού δεν ήταν πάντα γνωστή

Η καταγωγή του καρπουζιού αποτέλεσε ένα εθνοβοτανικό «μυστήριο», αφού δεν ήταν εύκολα επαληθεύσιμη. Πιθανή καταγωγή ήταν η νότια και η δυτική Αφρική με το Citron και Egusi αντίστοιχα και το Gurum/Gurma από τη βορειοανατολική Αφρική.

Πηγή γλυκού νερού

Το καρπούζι όπως αναφέραμε και παραπάνω πρωτοχρησιμοποιήθηκε σαν πηγή «γλυκού» νερού. Το καρπούζι χρησιμοποιήθηκε σαν εμφιαλωμένο νερό σε μακρινά ταξίδια. Αυτό σύμφωνα με το πρωτότυπο άρθρο αναφέρεται σε κάποιες γραπτές πηγές το 400 μ.Χ. έως το 500 μ.Χ. Το καρπούζι εξαπλώθηκε στην βορειοανατολική Αφρική και την Μεσόγειο, για αυτόν το λόγο, αλλά και λόγω του εμπορίου γενικότερα.

Τα καρπούζια δεν ήταν πάντα κόκκινα

Αν και το κόκκινο του καρπουζιού είναι συνώνυμο της γλυκύτητας του στην ουσία δεν συνδέεται άμεσα. Το καρπούζι άρχισε να γίνεται κόκκινο το 1400, στα πλαίσια της βελτίωσης του, ώστε να γίνει περισσότερο γλυκό. Κατά τη διάρκεια της βελτίωσης του άρχισε να αλλάζει χρώμα. Βέβαια υπάρχουν και κίτρινα καρπούζια που είναι το ίδιο γλυκά - μπορεί και περισσότερο.

Ποικιλίες και με άλλα χρώματα ή σχήματα

Τα καρπούζια δεν είναι μόνο κόκκινα, όπως άλλωστε και οι ντομάτες. Υπάρχουν περισσότερες από 1.000 ποικιλίες που μπορεί να είναι γλυκές, με διαφορετικό σχήμα, μέγεθος, χρώμα και σάρκας αλλά και φλοιού! Το Golden Midget, για παράδειγμα έχει κίτρινο φλούδι και ροζ σάρκα, το μακρόστενο Orangelo πορτοκαλί σάρκα ή το Moon and Stars είναι πράσινο με κηλίδες σαν αστέρια.

«Παράξενα» καρπούζια

Κάποια καρπούζια δεν έχουν συνεκτικό εσωτερικό. Εκτός από αυτό αυτό το κενό δημιουργεί συμμετρικά σχήματα. Αυτό αποτελεί και αντικείμενο για κάποια άρθρα, αφού είναι κάτι παράξενο. Αυτά τα καρπούζια πέρα από αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που έχουν δεν είναι και τόσο γλυκά. Ίσως αυτό το κενό στη σάρκα είναι κάτι το οποίο προέρχεται από παλιές ποικιλίες που μοιάζουν με άλλα κολοκυνθοειδή, όπως το πεπόνι ή την κολοκύθα.

Εσείς τι λέτε; Γνωρίζατε για την διαδρομή του καρπουζιού ώσπου να γίνει αυτό που στερεοτυπικά αναφέρεται σαν καρπούζι;

Τις πληροφορίες για αυτό το άρθρο τις αλιεύσαμε από εδώ. Αν αναρωτιέστε σχετικά με το αν τα άσπορα καρπούζια είναι μεταλλαγμένα κάντε κλικ εδώ, επίσης για να δείτε τι κοινό έχουν το καρπούζι και η ντομάτα (πέρα από το λυκοπένιο) κάντε κλικ εδώ. Τι είναι το λυκοπένιο; Και τι δεν είναι. Για να πάρετε μια μικρή γεύση (λυκοπενίου;) κάντε κλικ εδώ.