Πώς καλλιεργούσαν οι Μαγιας; | Επεισόδιο 3

Μάγιας: Οι «άγνωστοι» καλλιεργητές της Aμερικής;

Ήταν οι Μάγιας εξίσου καλοί γεωργοί; Με ποιους; Με τους άλλου δύο γνωστούς «προκολομβιανούς» πολιτισμούς, που συνδέονται με την πρώτη καλλιέργεια της ντομάτας και είναι οι Αζτέκοι και οι Ίνκας. Και όμως οι Μάγιας ήταν εξίσου καλοί γεωργοί και μαζί με τους Αζτέκους και τους Ίνκας και απαρτίζουν τους πρώτους καλλιεργητές -σίγουρα τους πιο γνωστούς- πιθανόν και σε όλη την αμερικανική ήπειρο.

Σε αυτό το άρθρο των greenklish books (και άρθρα) θα μιλήσουμε για το γεωργικό αποτύπωμα των Μάγιας στην περιοχή της Μεσοαμερικής και πως συμπληρώνουν το παζλ των σημαντικότερων γεωργών (μαζί με τους Αζτέκους και τους Ίνκας) στην προκολομβιανή Αμερική.

Οι Μάγιας ήταν κυρίως γεωργοί και καλλιεργούσαν σε μικρά χωράφια. Καλλιεργούσαν ταυτόχρονα αραβόσιτο (καλαμπόκι δηλαδή, αλλά μ’ αρέσει η λέξη αραβόσιτος γιατί κρύβει μια ιστορία) φασόλια (επίσης αυτόχθων φυτό) και κολοκύθες. Αυτές οι καλλιέργειες απαρτίζουν τις «κλασσικές» αμερικανικές καλλιέργειες ακόμα και σήμερα. Οι Μάγιας επίσης καλλιεργούσαν βαμβάκι και κακάο. 

Αν και χρησιμοποιούσαν γεωργικές τεχνολογίες για να καλλιεργούν πιο αποδοτικά την υπεροχή τους στη γεωργία του έδωσε και ένα άλλο στοιχείο, το οποίο θα παρουσιάσουμε παρακάτω. Οι Μάγιας επίσης είχαν μια τεχνική που χρησιμοποιούσαν για να καλλιεργούν αποδοτικότερα, που μοιάζει με μια τεχνική με των Αζτέκων, τα «τσινάμπας». Αυτή η τεχνική των Μάγιας ήταν οι υπερυψωμένες νησίδες.

Η γεωργική παραγωγή των Μάγιας

Οι Μάγιας βασίζονταν στην γεωργία, όπως προαναφέραμε καλλιεργούσαν σε μικρά χωράφια «μεικτές» καλλιέργειες με τα τρία βασικά γηγενή φυτά (μια καλλιεργητική τεχνική που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα) το καλαμπόκι, τα φασόλια και τις κολοκύθες. Ότι δεν κατανάλωναν από την παραγωγή το αντάλλαζαν σε τοπικές αγορές, στην ουσία το εμπορεύονταν.

Οι Μάγιας όπως και οι άλλοι δύο προκολομβιανοί πολιτισμοί είχαν επαφή με τα αμερικανικά σολανοειδή, δηλαδή την ντομάτα και τις πιπεριές τα οποία συνέλεγαν και τα καλλιεργούσαν σε κήπους. Επίσης καλλιεργούσαν βαμβάκι που εκτός από υφάσματα παρήγαγαν και λάδι (βαμβακέλαιο) και κακάο που γινόταν ρόφημα για την βασιλική οικογένεια. Ακόμα μία καλλιέργεια ήταν αυτή της βανίλιας.

Ποιο ήταν το μυστικό τους;

Το μυστικό που αναφέραμε παραπάνω και τους έκανε αποδοτικούς καλλιεργητές με τρόπους που θα ζήλευαν και σύγχρονοι καλλιεργητές, ήταν το εξής: Εκτός από γεωργικές τεχνολογίες έδωσαν προσοχή και στον προγραμματισμό της παραγωγής με βάση το ημερολόγιο που δημιούργησαν. Αυτή είναι η διαφορά που τους ξεχωρίζει από τους άλλους πολιτισμούς που είχαν σαν βάση τις καλλιέργειες στην Μεσοαμερική και Νότια Αμερική. Τους Αζτέκους δηλαδή και τους Ίνκας. Επίσης το ημερολόγιο τους είναι και ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της εικόνας του πολιτισμού αυτού σήμερα.

Έτσι οι Μάγιας παρατηρούσαν τα άστρα και τον καιρό και γνώριζαν πότε πρέπει να εφαρμόζουν τις καλλιεργητικές τους τεχνικές. Επίσης όπως αναφέραμε και παραπάνω αυτό τους έδωσε (η παρατήρηση των άστρων και οι εποχές μέσω των καλλιεργειών) να δημιουργήσουν πολύ λεπτομερή ημερολόγια που ήταν πιο ακριβή ακόμα και από τα ευρωπαϊκά ημερολόγια εκείνης της εποχής.

Τι τους έκανε τόσο καλούς καλλιεργητές;

Οι Μάγιας είχαν να αντιμετωπίσουν το τροπικό κλίμα της Μεσοαμερικής, τουλάχιστον όσο αφορά την γεωργία. Ίδιες προκλήσεις εννοείτε πως αντιμετώπισαν και οι Ίνκας και οι Αζτέκοι. Οι Μάγιας τις ξεπέρασαν δημιουργώντας και χρησιμοποιώντας τρεις γεωργικές τεχνικές και καινοτομίες. Αυτές είναι οι:

1η καλλιεργητική τεχνική - οι νησίδες

Η τεχνολογία των Μάγιας ως προς τις καλλιέργειες έχει να κάνει με το εξής: Χρησιμοποίησαν ένα εκτενές δίκτυο καναλιών -που εννοείται δημιούργησαν- και υπερύψωσαν τις ενδιάμεσες εκτάσεις σε μικρά νησιά. Οι αγρότες καλλιέργησαν αυτά τα νησιά που κρατούσαν χαμηλή υγρασία και αξιοποιούσαν το νερό από τα δίκτυα για πότισμα. Μια άλλη συναρπαστική λεπτομέρεια είναι πως έπιαναν και τα ψάρια που υπήρχαν σε αυτά τα κανάλια!

2η καλλιεργητική τεχνική - οι αναβαθμίδες

Αυτή η τεχνική είναι πολύ διαδεδομένη ακόμα και σήμερα ώστε να αξιοποιηθούν περιοχές με κλίση, όπως οι πλαγιές βουνών. Οι Μάγιας έχτιζαν τοίχους και δημιουργούσαν επίπεδες εκτάσεις για καλλιέργεια. Η τεχνική αυτή ήταν επίσης γνωστή και στους Ίνκας, που ζούσαν σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές των Άνδεων. Οι Μάγιας χρησιμοποιούσαν αυτή την τεχνική και για ορεινές, αλλά και για πεδινές εκτάσεις πράγμα που αύξανε κατά πολύ την απόδοση μιας καλλιέργειας. Οι Μάγιας με αυτόν τον τρόπο άλλαξαν ριζικά το ανάγλυφο διαφόρων περιοχών της χώρας τους!

3η τεχνική αναγεννητική γεωργία και λίπανση.

Οι Μάγιας για να αξιοποιήσουν τροπικές εκτάσεις -ουσιαστικά δάση- και να γίνουν καλλιεργήσιμες εφάρμοσαν μια απλή, αλλά αποτελεσματική τεχνική, την οποία όμως εξέλιξαν κατά πολύ και κατάφεραν να διατηρήσουν τις εκτάσεις αυτές εύφορες και βιώσιμες. Η τεχνική αυτή έχει να κάνει με την αποψίλωση και το κάψιμο περιοχών την ζούγκλας. Τη στάχτη την χρησιμοποιούσαν σαν καλιούχο λίπασμα το οποίο δίνει την δυνατότητα στα φυτά να αξιοποιούν καλύτερα την υγρασία και να δίνουν περισσότερους και καλύτερους καρπούς.

Το πιο αξιοσημείωτο είναι πως οι αγρότες εγκατέλειπαν μετά από κάποιο διάστημα τις περιοχές αυτές δίνοντας την ευκαιρία να αναγεννηθεί η δασική χλωρίδα και να επανέλθει η δομή τους εδάφους.

Αυτές λοιπόν είναι οι πρωτοπόρες τεχνικές καλλιέργειας που χρησιμοποίησαν οι Μάγιας ένας λαός οι οποίοι έγιναν γνωστοί στο ευρύ κοινό για το ομολογουμένως πρωτοποριακό ημερολόγιο τους, χωρίς να είναι τόσο γνωστή (κατά την άποψη μου) η γεωργική τους καινοτομία, αφού μαζί με τους Αζτέκους και τους Ίνκας αποτελούν τους κυριότερους γεωργικούς πολιτισμούς της αμερικανικής ηπείρου.

Εσείς τι λέτε; Γνωρίζατε τις καλλιεργητικές τεχνικές των Μάγιας;

Το άρθρο αυτό το αλιεύσαμε από το διαδίκτυο. Από πού; Για να δείτε κάντε κλικ εδώ. Επίσης αν θέλετε να δείτε τα προηγούμενα επεισόδια της σειράς κάντε κλικ εδώ και εδώ. Σε αυτά τα δύο άρθρα μιλάμε για την προέλευση της λέξης μελιτζάνα και για τα... συνηρημένα ρήματα, αντίστοιχα!